زمینه: تجارب آسیبزا میتوانند با ایجاد اختلال در پردازش شناختی و کاهش خودآگاهی، به تضعیف بینش منجر شوند. درمان حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات چشم (EMDR) از طریق بازپردازش شناختی و کاهش بار هیجانی خاطرات آسیبزا، ظرفیت ارتقای بینش را دارد. باوجود شواهد گسترده درباره اثربخشی حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات چشم بر نشانههای بالینی افراد آسیبدیده، رابطه مستقیم آن با بهبود بینش کمتر مورد بررسی قرار گرفته است.
هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر درمان حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات چشم (EMDR) بر بینش روانشناختی و خودآگاهی افراد آسیبدیده از تروما انجام شد.
روش: پژوهش حاضر در قالب یک مرور روایتی نظاممند بود. جستوجوی مقالات در پایگاههای داده PubMed، PsycINFO، ScienceDirect، Scholar Google و Scopus با کلمات کلیدی »EMDR«، «بینش»، «خودآگاهی»، و «تروما» انجام شد و به مقالات انگلیسی منتشرشده بین 2012 تا اکتبر 2023 محدود شد. بر اساس چارچوب PRISMA، 42 مقاله شناسایی و پس از غربالگری، 2 مطالعه )کمی، کیفی، و ترکیبی( انتخاب شدند. کیفیت مطالعات با ابزارهای RoB2 و CASP ارزیابی شد و دادهها با رویکرد ترکیب روایتی تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که درمان حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات چشم تأثیر مثبت و معنیداری بر بینش روانشناختی و خودآگاهی افراد آسیبدیده دارد. یافتهها در چهار مضمون اصلی شامل بهبود خودآگاهی عاطفی، بازسازی روایتهای شخصی، افزایش انسجام شناختی، و تفاوتهای جمعیتی سازماندهی شدند.عوامل فرهنگی بر پاسخ به درمان اثر داشتند، اما تفاوتهای سنی و جنسیتی معنیدار نبودند. نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان داد که درمان حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات چشم تأثیر مثبت و معنیداری بر بینش روانشناختی و خودآگاهی افراد آسیبدیده از تروما دارد. این یافته میتواند در طراحی برنامههای درمانی مبتنی بر حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات برای افراد مبتلا به تروما مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، این یافته میتواند به رواندرمانگران کمک کد تا با تمرکز بر بهبود خودآگاهی
عاطفی و بازسازی روایتهای شخصی، اثربخشی مداخلات را بر بینش روانشناختی افراد آسیب دیده افزایش دهند.